1 lipca 2023 roku zniesiony zostanie stan zagrożenia epidemicznego. Oznacza to powrót do wielu przepisów istotnych z punktu widzenia pracodawców, które obowiązywały przed pandemią. Dotyczą przede wszystkim odpraw i odszkodowań, szkoleń BHP, badań profilaktycznych, zakazu konkurencji oraz zatrudniania cudzoziemców. Oto najważniejsze kwestie, o których muszą pamiętać przedsiębiorcy!
1. Odprawy i odszkodowania
Podczas stanu zagrożenia epidemicznego obowiązywało ustawowe ograniczenie wysokości odpraw lub odszkodowań wypłacanych pracownikowi, gdy doszło do rozwiązania umowy o pracę. Zgodnie z obowiązującymi w tym czasie przepisami, ich wysokość nie mogła przekroczyć 10-krotności minimalnego wynagrodzenia za płacę, które w pierwszej połowie 2023 roku wynosiło 34 900 zł.
Od 1 lipca 2023 roku ograniczenie to przestanie obowiązywać – w efekcie odprawy, odszkodowania albo inne świadczenia wypłacane z tytułu rozwiązania umowy o pracę będą wyższe.
2. Szkolenia BHP
Zmiany w przepisach wpłyną także na terminy okresowych szkoleń BHP. Zostaną one wydłużone z 30 do 60 dni (od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego).
W praktyce wszystkie okresowe szkolenia BHP, które miały odbyć się między 14 marca 2020 roku a 31 lipca 2023 roku, trzeba zorganizować maksymalnie do 30 sierpnia 2023 roku.
3. Badania profilaktyczne
Po ogłoszeniu stanu zagrożenia epidemicznego zawieszona została konieczność wykonywania badań pracowniczych, z czego korzystało wielu pracodawców. Po 1 lipca 2023 roku obowiązek ten powróci, dlatego każdy przedsiębiorca będzie ponownie musiał kierować zatrudnionych do lekarza medycyny pracy.
Jak będzie to wyglądało w praktyce? Badania wstępne, okresowe i kontrolne należy wykonać w okresie nie dłuższym niż 180 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego. Jeżeli więc ich ważność minęła po 7 marca 2020 roku, pozostają aktualne tylko do 28 grudnia 2023 roku.
4. Zakaz konkurencji
Zakończenie stanu zagrożenia epidemicznego spowoduje, że niemożliwe będzie wypowiedzenie umowy o zakazie konkurencji z zachowaniem 7-dniowego terminu.
Uwaga! Zmiany w tej kwestii wprowadza także nowelizacja Kodeksu pracy z 9 marca 2023 roku, która obowiązuje od 26 kwietnia. Zgodnie z nią pracodawca nie może zakazać pracownikowi jednoczesnego pozostawania w stosunku pracy z innym pracodawcą lub w stosunku prawnym, który jest podstawą świadczenia pracy innym niż stosunek pracy. Oznacza to, że pracownik może równolegle realizować zadania dla innego podmiotu – np. w ramach umowy o pracę czy umowy cywilnoprawnej.
5. Zatrudnianie cudzoziemców
Wprowadzenie stanu zagrożenia epidemicznego doprowadziło do tego, że przedłużona została moc niektórych zezwoleń dotyczących zatrudniania pracowników. Ich ważność miała wygasnąć dopiero 30 dni od daty zniesienia tego stanu, a więc 31 lipca 2023 roku.
W związku z tym pracodawca ma obowiązek złożenia wniosku o zezwolenie na pracę lub pracę sezonową najpóźniej 31 lipca 2023 roku i najwcześniej na 90 dni przed upływem ważności zezwolenia.
Uwaga! Z końcem 2023 roku ważność stracą również niektóre orzeczenia o niepełnosprawności, które w okresie pandemii były przedłużane automatycznie.
6. Praca zdalna
W celu zapobiegania, przeciwdziałania i zwalczania pandemii COVID-19 pracodawcy mogli polecać pracownikom wykonywanie pracy zdalnej (poza miejscem stałego zatrudnienia). Od 1 lipca 2023 roku również w tej kwestii trzeba liczyć się ze zmianami.
Po zakończeniu stanu zagrożenia epidemicznego pracę zdalną, wykonywaną na mocy wprowadzonej w wyniku pandemii ustawy, pracownik będzie mógł wykonywać najpóźniej do końca września. W późniejszym okresie praca zdalna powinna być zlecana zgodnie z przepisami zamieszczonymi w Kodeksie pracy.
Uwaga! Zakończenie stanu zagrożenia epidemicznego oznacza również zniesienie możliwości delegowania pracownika na przymusowy urlop na warunkach COVID.
7. Przetwarzanie danych osobowych
Po 1 lipca ważność stracą przepisy, które umożliwiały przetwarzanie danych osobowych związanych z pandemią COVID-19. Mowa tu o informacjach dotyczących osób, które:
- podlegały obowiązkowej kwarantannie;
- podlegały izolacji oraz izolacji w warunkach domowych;
- zostały poddane konieczności wykonania testu diagnostycznego w kierunku COVID-19;
- zostały zakażone wirusem.
Co jeszcze zmieni się po 1 lipca 2023 roku?
Zakończenie stanu zagrożenia epidemicznego wprowadza wiele innych zmian, które dotyczą nie tylko pracowników i pracodawców. Mowa tu przede wszystkim o zniesieniu obowiązku:
- zakrywania ust i nosa w przychodniach, poradniach oraz szpitalach (wcześniej zniesiono obowiązek noszenia maseczek w aptekach);
- szczepień wśród medyków;
- przeprowadzania testów diagnostycznych w kierunku zakażenia COVID-19;
- dotyczącego unijnych cyfrowych zaświadczeń COVID.
Zapoznanie się ze wszystkimi zmianami oraz ich przyswojenie jest bardzo istotne – zwłaszcza dla pracodawców. Niedostosowanie się do nowych przepisów może bowiem nieść daleko idące, przykre konsekwencje.
