Długotrwała niezdolność do pracy i rozwiązanie umowy. Praktyczne wyjaśnienie przepisów

W pracy z działami HR często słyszymy pytanie: co dzieje się, gdy pracownik długo choruje, a jego umowa kończy się zanim wróci do zdrowia? Czy taka osoba pozostaje bez środków do życia? Czy może liczyć na dalsze wsparcie ze strony systemu?

Dobra wiadomość jest taka, że polskie prawo przewiduje rozwiązanie również w takiej sytuacji – świadczenie rehabilitacyjne. Może je otrzymać także osoba, która nie ma już aktywnego zatrudnienia, o ile spełnia konkretne warunki ustawowe.

Co zrobić w sytuacji, gdy zasiłek się kończy?

Wyobraź sobie przypadek osoby, która po kilku latach pracy zachorowała i przez dłuższy czas przebywała na zwolnieniu lekarskim. Z uwagi na powody organizacyjne umowa o pracę nie została przedłużona, a umowa zakończyła się jeszcze przed powrotem do zdrowia.

To sytuacja, która może wydawać się patowa. Tymczasem kluczowe okazało się nie to, że stosunek pracy już się zakończył, ale fakt, że niezdolność do pracy powstała w czasie, gdy osoba była objęta ubezpieczeniem chorobowym – czyli w czasie trwania zatrudnienia.

Co na to przepisy?

Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, świadczenie rehabilitacyjne przysługuje osobie, która:

• wyczerpała przysługujący jej okres zasiłku chorobowego (co do zasady 182 dni, a w przypadku gruźlicy – 270 dni),
  
• nadal pozostaje niezdolna do pracy,
  
• ale dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy.
  

Co istotne, prawo do świadczenia rehabilitacyjnego nie przysługuje wyłącznie osobom zatrudnionym. Zgodnie z tym samym przepisem, można je uzyskać także po ustaniu zatrudnienia, o ile:

• niezdolność do pracy powstała w okresie podlegania ubezpieczeniu chorobowemu,
  
• oraz został wyczerpany pełen okres zasiłku chorobowego.

Co trzeba zrobić, by uzyskać świadczenie rehabilitacyjne?

Aby ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne, należy złożyć do ZUS odpowiednie dokumenty:

• Wniosek ZNp-7,
  
• dokumentację medyczną potwierdzającą dotychczasowe leczenie oraz prognozy dotyczące odzyskania zdolności do pracy,
  
• zaświadczenie lekarskie OL-9 wystawione przez lekarza prowadzącego,
  
• wywiad zawodowy z miejsca pracy (formularz OL-10) – chyba że zachodzi jedna z poniższych sytuacji:
  
  • niezdolność do pracy powstała po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego,
    
  • składasz wniosek o przedłużenie świadczenia rehabilitacyjnego,
    
  • prowadzisz działalność pozarolniczą.
    

Po złożeniu dokumentów ZUS kieruje sprawę do lekarza orzecznika, który może przyznać świadczenie rehabilitacyjne – najczęściej na okres do 3 miesięcy, z możliwością przedłużenia do maksymalnie 12 miesięcy.

Wskazówki dla pracodawcy i specjalisty HR

1. Świadczenie rehabilitacyjne nie jest uzależnione od trwania umowy o pracę.
2. Decydujące znaczenie ma moment powstania niezdolności do pracy – musi przypadać na okres objęcia ubezpieczeniem chorobowym.
3. Wniosek do ZUS warto złożyć nie później niż 6 tygodni przed końcem okresu zasiłku chorobowego.
4. Świadczenie można uzyskać także po zakończeniu zatrudnienia – nawet jeśli dana osoba nie jest już pracownikiem firmy.

Koniec umowy to nie koniec pomocy dla pracownika

Z perspektywy kadrowo-prawnej to ważna informacja: rozwiązanie umowy o pracę nie oznacza automatycznie końca ochrony socjalnej dla osoby w trakcie choroby. Znajomość przepisów i umiejętność sprawnego poruszania się po procedurach ZUS mogą zaważyć na tym, czy ktoś otrzyma niezbędne wsparcie w trudnym momencie życia.Masz pytania o świadczenia lub inne zagadnienia z obszaru kadr i płac? Skontaktuj się z nami – zespół ekspertów HR czeka, by Ci asystować: bok@asystahr.pl